7 sınıf fiiller konu anlatımı

Anlamlarına Göre Fiiller (İş, Oluş ve Durum Fiilleri) Konu Anlatımı ⇒ Yapılarına Göre Fiiller (Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller) Konu Anlatımı ⇒ Fiil Çekimi 7 Sınıf Türkçe Fiilde Yapı Ana Sayfa 7. Sınıf. 7. Sınıf Türkçe Fiilde Yapı test çöz ve puan kazan. Bu konuda yeni nesil beceri temelli sorular ve cevapları, kazanım testleri ile konu kavrama testleri bulunmaktadır. Bu testi çözerek yazılı sınava etkin bir şekilde hazırlanabilirsiniz. Fiiller. 7. Sınıf Ek Fiil Konusu 7 Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri – Konu Anlatım Sunusu 7. Sınıf Fiillerin Anlam Özellikleri konusuyla ilgili sunumuz, aşağıdaki alt başlıklardan oluşmaktadır: 1. İş (Kılış) Fiilleri 2. Oluş Fiilleri 3. Durum Fiilleri 7. EkFiil (Ek Eylem) Konu Anlatımı, Ek Fiil Çözümlü Örnekler, Ek Fiil Nedir, Ek Fiilin Görevleri Nelerdir, Ek Fiilin Olumsuzu, Ek Fiil Konusu Çözümlü Örnekler. sizin sayenizde sınıfta en yüksek alan ben oldum teşekkürler, sizi takip etmeye devam edeceğim. Cevapla. Jale dedi ki: 7sınıf türkçe fiillerde zaman ve anlam kayması konu anlatımı 7.Sınıf Fiilde Anlam (İş,Oluş,Durum) Online Testi Çöz – 7.Sınıf Fiilde. FİİLLER (EYLEMLER) KONU ANLATIMI – motor vario tidak bisa distarter dan diengkol. Oluşturulma Tarihi Ağustos 15, 2020 0145Fiillerde anlam kaymasına zaman kayması adı da verilir. Bir zaman eki başka bir zaman ekinin anlamında kullanılıyorsa fiillerde anlam kayması meydana gelir. 7. sınıflar için fiillerde eylemlerde zaman kaymasını örnek cümlelerle kayması zaman ekleriyle oluşabildiği gibi kip ekleriyle de meydana gelebilir. Bazı cümlelerde hangi zaman ekinin ya da kip ekinin hangi zaman için kullanıldığı belli olmayabilir. Bu gibi durumlarda metnin öncesine ya da sonrasına Sınıf Türkçe Fiillerde Anlam Kayması - Konu Anlatımı Eylemlerde anlam kayması genelde roman ve hikaye gibi yazılı edebiyat türlerinde bir anlatım tekniği olarak kullanılır. Eğer bilerek yapılmıyorsa anlatım bozukluğuna yol açabilir. Aynı zamanda masal anlatırken de fiillerde anlam kayması sıklıkla kullanılır. 1- Şimdiki Zaman Yerine Geniş Zaman Kullanılması Anlamı şimdiki zaman, yapısı geniş zaman olan cümle türleridir. Genellikle saygı ifadelerinde ya da kırıldığını karşı tarafa belli etmek için kullanılır. Örnekler 1- Mehmet Bey, seninle görüşmek ister. / İstiyor. / Saygı 2- O böyle yaptı madem ben de çekip giderim. / Gidiyorum. / Kırgınlık 2- Bilinen Geçmiş Zaman Yerine Geniş Zaman Kullanılması Yapısı geniş zaman olsa da anlamı bilinen geçmiş zaman olan cümle türleridir. Genellikle başarılmış bir işi abartarak anlatmak için kullanılır. Bazı durumlarda bir hikaye aktarılırken geçmiş zaman yerine geniş zaman kipi gelebilir. Örnekler 1- Sağduyulu davranır ve herkesin sempatisini kazanır. / Davrandı - Kazandı / Başarı . 2- Sonra birbirlerine aşık olurlar ve evlenirler. / Hikaye Aktarımı 3- Emir Kipi Yerine Geniş Zaman Kullanılması Normalde ek almayan emir kipleri geniş zaman kullanılarak cümle içerisinde yer alır. Örnekler 1- Sonra bu odaya gel, buraları temizle. / Sonra bu odaya gelip buraları temizlersin. 2- Müdürün sorduğu tüm sorulara cevap ver. / Müdürün sorduğu tüm sorulara cevap verirsin. 4- Öğrenilen Geçmiş Zaman Yerine Geniş Zaman Kullanılması Normalde -mış -muş gibi eklemlerle çekimlenen geçmiş zaman kipinin yerine geniş zaman kullanılmasıyla oluşur. Masal anlatılırken sıklıkla kullanılır. Örnekler 1- Nasreddin Hoca buna cevap olarak şöyle der. / Şöyle demiş. 2- Prens ve prenses sonsuza kadar mutlu yaşarlar. / Mutlu yaşamış. Fıkra ve hikaye anlatılırken geçmiş zaman, geniş zamana kayabilir. 1- Temel bir gün karısıyla kavga eder. / Kavga etmiş. 5- Gelecek Zaman Yerine Geniş Zaman Kullanılması Gelecek zaman kiplerinin aldığı -ecek -acak eklerinin yerine geniş zaman eklerinin kullanıldığı cümlelerdir. Genelde tahmin ve temenni anlamında kullanılır. Örnekler 1- Öğretmenimiz bunu görünce çok kızar. / Kızacak / Tahmin 2- Sınavdan kötü not aldığına göre artık çok çalışır. / Çalışacak. Temenni Bu tür zaman fiil kaymalarında hem tahmin hem temenni iki eylem kullanılabilir. 1- Bunu duyduğuna ya çok şaşırır tahmin ya da çok sevinir. temenni 6- Emir Kipi Yerine Gelecek Zaman Kullanılması Ek almayan emir kipinin -ecek - acak ekleriyle çekimlenmesi sonucu oluşur. Örnekler 1- Ben döndüğümde odan toplanmış olacak! 2- Yarına kadar bu şehri terk edeceksin. 3- Sakin olmayı öğreneceksin. 7- Emir Kipi Yerine Gereklilik Kipinin Kullanılması Emir cümlelerinin daha kibar bir şekilde kullanıldığı cümlelerde yer alır. Örnekler 1- Bu raporları yarına kadar hazır etmelisin. / Hazır et. 2- Derslerine daha çok çalışmalısın. / Çalış. 3- Yarın saat tam sekizde müdürün ofisinde olmalısın. / Ol. 8- İstek Kipi Yerine Emir Kipinin Kullanılması Genellikle 'olsun' ve 'ol' yardımcı fiilleri ile çekimlenen eylemlerdir. Örnekler 1- Haydi, Allah'a emanet ol! 2- Bu hayatta her şey istediğin gibi olsun. Türkçe fiiller yapılarına göre üç ana gruba ayrılır. Bunlar sırasıyla basit, türemiş ve birleşik fiillerdir. Basit fiiller çekim eki ya da zaman kipi alabilirler. Birleşik fiiller ise en az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur. 7. sınıflar için basit, türemiş ve birleşik fiiller konusunu örnek cümlelerle fiiller kendi içerisinde üçe ayrılır. Yardımcı eylemlerle kurulabilir ve anlamca kaynaşmış iki eylemden oluşabilir. Yeterlilik, tezlik, süreklilik ve yaklaşma bildiren eylemler de birleşik fiiller Türkçe Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller - Konu Anlatımı 1- Basit Fiiller Yapım eki almamış olan eylemlere basit fiil denir. Kök halinde kullanılabilir ya da çekim eki alabilirler. Geçmiş, gelecek ve şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş fiiller de basit fiillerdir. Geniş Zamanlı Basit Fiiller 1-Akşamları her zaman kitap okur. 2- Kışın bu köyde hep kar yağar. Duyulan Geçmiş Zamanlı Basit Fiiller 1- Bizden önce eve gelmiş. 2- Annem gelip üstümü örtmüş. Görülen Geçmiş Zamanlı Basit Fiiller Eve geldiği gibi çıktı. 2- Yaklaşan doğum günü için hediye baktı. Emir Kipli Basit Fiiller 1- Bir an önce oraya git. 2- Yarın bizimle pikniğe gel. Bir cümle içerisinde birden fazla basit fiil bulunabilir. Örnek ''Açtı'' ağzını ''yumdu'' gözünü. 2- Türemiş Fiiller Türemiş fiiller en az bir yapım eki almış eylemlerdir. İsimden ya da fiilden türeyebilir.. İsimden Türemiş Fiiller İsimler yapım eki alarak cümlede fiil görevinde kullanılabilir. Örnekler 1- Bu şehir görmeyeli ne kadar da güzel-leşmiş. 2- Babam bir günde evin tüm duvarlarını boya-dı. İsmin kökü yapım eki aldıktan sonra değişebilir ya da aynı kalabilir. Örnekler 1- Beş dakika sonra yağmur az-aldı. / Az- Kökü aynı kalmış- Yapım eki alarak fiil olmuş. 2- Yaz gelince sinekler çoğaldı. / Çok - Kökü değilmiş - İsimken yapım eki alarak fiil olmuş. Fiilden Türemiş Fiiller Yapım ekleriyle türetilen eylemlere fiilden türemiş fiiller denir. Örnekler 1- Cüzdanındaki son parayı çıkardı. / Çıkmak - Çıkarmak 2- Yılların özlemiyle birbirlerine sıkıca sarıldılar. / Sarmak - Sarılmak Bir cümle içerisinde hem basit hem de fiilden türemiş fiil bulunabilir. 1- Ali için verdi veriştirdi. / Verdi- Basit / Veriştirdi - Türemiş fiil 3- Birleşik Fiiller Birleşik fiiller yapılarına göre üçe ayrılır. Yardımcı Eylemle Oluşturulan Birleşik Fiiller Etmek, Olmak, Eylemek, gibi yardımcı eylemlerle kurulan fiillerdir. Örnekler 1- Allah rahmet eylesin. 2- Kardeşinin bu başarısı onu çok mutlu etti. 3- Dersi tekrar anlatması çok yardımcı oldu. Yardımcı eylemle oluşturulan bazı birleşik fiiller birleşik yazılır. Örnek Bana aldığı bilekliği kaybettim. / Kayıp - Etmek Deyim Haline Gelmiş Birleşik Fiiller Bir isim ve fiilin gerçek anlamından farklı olarak kullanıldığı fiillere denir. Örnekler 1- Sınava girmeden önce ders notlarına 'göz attı' 2- Yaptığı son hareketle 'gözümden düştü.' Kurallı Birleşik Fiiller Kurallı birleşik fiiller kendi içerisinde dörde ayrılır. Süreklilik Fiili Devamlılık, süreklilik bildiren fiillerdir. Örnekler 1- Manzaranın güzelliğine ''bakakaldı.'' 2- Yorulduğu için koltukta ''uyuyakalmış'' Tezlik Fiili Çabukluk ya da kolaylık bildiren fiilerdir. Örnekler 1- Evden bir anda ''çıkıverdi.'' 2- Çantanı ve bavulunu ''hazırlayıver.'' Yeterlilik Fiili İhtimal ya da yeterlilik bildiren fiillerdir. Örnekler 1- Bu işin sonu kötü ''olabilir.'' 2- Bana yardım ''edebilir'' misiniz? Yaklaşma Fiili Yaklaşma fiili -eyazmak - ayazmak ekleriyle oluşturulur. Cümleye ''neredeyse, az daha'' anlamı katar. Örnek Okulun merdivenlerinde düşeyazdım. Bu dersimizde 7. Sınıf Fiiller Eylemler konusunu detaylı bir şekilde anlatacağız. Bu konu ile ilgili olarak dikkat etmeniz gereken bir husus şudur ki; aşağıda yer alan kavram bağlamı sizin mevcut ders müfredatından farklı olsa da ancak sitemizin anlatımımız daha kapsayıcı olacaktır. Sitemizde sizler için özel olarak hazırlanmış ders notlarımız ile bu konuyu anlamanızı güçlendirecek geçmiş yıllarda çıkmış sınav soruları hakkında fikir edinebileceksiniz. Ayrıca Türkçeci Mobil uygulamamızda tüm konular için hazırlanmış özel testler yer almaktadır. Uygulamamız hakkında geniş bilgi bu anlatımın sonunda aşağıdaki kazanımları elde edecek ve aşağıda yer alan soruların cevaplarına ulaşmanızı nedir? Filler ne işe yarar? Kılış eylemleri ne demektir?Durum eylemleri nedir Eylemleri durum bakımından belirten sözcükler nelerdir? Durum eylemlerine örnekler nelerdir?Eylemleri oluş bildiren örnek cümleler nelerdir? Oluş eylemleri ne demektir?Kısaca çekimli eylem nedir? Örnek çekimli eylem soruları nelerdir? Çekimli olmayan eylemlere örnekler?Haber kipleri nelerdir? Haber kipleri kaça ayrılır? Haber kipleri kaç tanedir?Dilek kipleri kaça ayrılır? Dilek kipinde anlam kayması nasıl anlaşılır? Dilek kipi örnek cümle örnekleri nelerdir? Örnek dilek kipi çekim tablosu ile çekim nasıl yapılır?Ek fiil nedir? Ek fiil birleşik zamanın görevi nedir? Ek fiil cümlede nasıl bulunur?Ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır ne demektir? Ek fiil zaman örnekleri nasıldır?7. Sınıf Fiiller Eylemler konusunu aşağı yer başlıklarda inceleyeceğiz. Bildiğiniz konuları doğrudan atlayabilir ve konu başlıkları arasında hızlıca geçiş yapabilirsiniz. Ayrıca dersimizi, word ortamında ya da pdf ortamına aktararak çalışma kağıdı olarak da İçeriği1 Eylem Fiil Kılış Durum Oluş eylemleri2 Eylemde Çekim Çekimli Eylem Haber Bilinen Görülen,-di’li Geçmiş Zaman Duyulan Öğrenilen, -miş’li Geçmiş Zaman Şimdiki Zaman Gelecek Zaman Geniş Zaman Dilek Dilek – Şart Koşul İstek Gereklilik Emir Buyurma Kipi3 Ek Eylem Ek-Fiil Basit ve Birleşik Zamanlı Basit Zamanlı Birleşik Zamanlı Eylem4 Eylemde Basit Türemiş Birleşik Kurallı Özel Birleşik Yardımcı Eylemle Yapılan Birleşik Anlamca Kaynaşmış Birleşik Deyim Biçiminde Birleşik EylemlerEylem Fiil Filler konusunu izlemeniz için kendi video dersimizi aşağıya bırakıyorum. Dilerseniz videoyu izlerken konu anlatımını da okuyabilirsiniz. Diğer videolu ders anlatımlarımıza Youtube Kanalımızdan Sınıf Fiiller Eylemler konu anlatımına başlamadan önce fiil ya da eylemin tanımı ile başlayalım. Eylemler; iş, hareket, oluş, durum bildirir ve sözü bir yargıya bağlar. Eylemlerden bir bölümü zaman kavramı, bir bölümü ise bir dileği ya da isteği kişi kavramı da belirterek kip ve kişi kavramı bildirerek cümlede yüklem görevi üstlenir. Bir cümlede birden çok eylem Tabanı ve MastarFiillerin, çekim ekleri çıkarıldıktan sonra geriye kalan kök ya da gövdelerine fiil eylem tabanı denir. Bu tabandan sonra kısa çizgi - konural -» al + dı + y + sa + nsaçar mısın -» saç + ar mı + sınEylem tabanlarına “-mak -mek” yapım eki getirilerek oluşturulan biçimlerine mastar eylem adı denir anlamak, saklamak…Eylemler anlamları yönünden üç bölüme ayrılırKılış eylemleriBir özne tarafından gerçekleştirilen ve başka bir varlığı etkileyen nesne alabilen, “neyi, kimi” sorularına yanıt veren eylemlere kılış iş eylemleri denirKalemi masanın üzerine bırak. -» “Neyi bırak?” = kalemiBu kış bol bol balık yedik. -» “Ne yedik?” = balıkDurum eylemleriBir özne tarafından gerçekleştirilen, başka bir varlığı, kavramı etkilemeyen nesne almayan = “neyi, kimi” sorularına yanıt vermeyen eylemlere durum eylemi denir. Durum eylemleri, eylem gerçekleşirken öznenin nasıl bir durumda olduğunu anlatırOrada çok kalmadım. -» “Neyi kalmadım?”, “Kimi kalmadım?” = Yanıt yok.Korkudan tir tir titriyor. “Neyi titriyor?”, “Kimi titriyor?” = Yanıt yok.Oluş eylemleriGerçekleşmesi öznenin iradesine bağlı olmayan, bir süreç içinde oluşup gerçekleşen eylemlere oluş eylemi denir. Oluş eylemleri genel olarak doğal olguları anlatır.“Tırnakların yine çok uzamış.” cümlesinde özne “tırnakların” sözcüğüdür; ancak “uza-” eylemi, öz-nenin iradesine bağlı olmaksızın doğal bir olgu olarak büyümek, ısınmak, donmak… eylemleri, birer oluş Çekim Çekimli EylemEylemlerin kip, zaman ve kişi kavramı yansıtacak biçimdeki kullanımlarına eylemde çekim çekimli eylem denir.“Yapacaklarımı planlayıp ona anlattım.” cümlesinde eylem kökenli üç sözcük varYapacaklarımı, planlayıp, anlattım. Bunlardan yalnız “anlattım” sözcüğü çekimli eylemdir. Çünkü sadece bu sözcük kip di’li geçmiş zaman ve kişi birinci tekil kişi bildiriyor. Diğerleri çekimlenme özelliklerini yitirdikleri için eylemsidirler.“Söyleyecek söz bulamıyorum.”“Söyleyecek bana neden darıldığını.”Bu cümlelerin ikisinde de kullanılan “söyleyecek” sözcüğü, sadece ikinci cümlede çekimli eylemdir. Çünkü kip ve kişi bildiriyor, ilk cümlede ise “-ecek” eki yapım ekidir, sözcük eylemsi olarak sözcüğün çekimli eylem olması için mutlaka kip ve kişi eki alması gerekmez. Kip ve kişi kavramı düşündürmesi yeterlidir.“Hemen hazırlıklara başla.” cümlesinde kip ve kişi eki olmamasına karşın, bu işi “ikinci” tekil kişinin yapması gerektiği anlaşılıyor. Yani kişi kavramı vardır ve eylem çekimli SoruYavaşça ayağa kalkıp bir şeyler söylemek istedi; ancak hiçbir şey söylemeden oradan cümlede geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisi eylemdir?A söylemekB kalkıpC istediD söylemedenBir sözcüğün eylem olarak görev yapabilmesi için çekimlenmiş ya da çekimlenmeye uygun olması gerekir. C seçeneğindeki “istedi” sözcüğü “kip di’li geçmiş zaman” ve “kişi üçüncü tekil kişi” kavramını yansıttığı için eylemdir. YANIT C Eylemde ZamanEylemler bir iş, hareket, durum ya da oluş ve bunlara bağlı bir yargı bildirirken zaman kavramı da temel olarak üç ayrı zaman kavramı vardıra. Geçmiş Zaman İşin önceden yapıldığını, anlatışın sonra olduğunu Şimdiki Zaman İşle anlatışın birlikte olduğunu Gelecek Zaman Anlatışın önce, işin sonra olduğunu eylem çekiminde dünü, bugünü, yarını; yani her zamanı kapsayan bir de geniş zaman kavramı Eylemde KişiEylemlerin anlattığı işin, hareketin, durumun ya da oluşun kimin tarafından yapıldığının, kiminle ilgili olduğunun birtakım eklerle belirtilmesine eylemde kişi denir. Kişi kavramını veren ekler aynı zamanda eyleme tekillik – çoğulluk kavramı da eylemlere eklenen kişi ekleri şunlardır1. tekil kişi eki -m -ım, -im, -um, -üm bil-di-m, yap-a-r-ım2. tekil kişi eki -n -sın,-sin,-sun,-sün dur-du-n, oku-y-a-sın3. tekil kişi eki Eylemler üçüncü tekil kişiye göre çekimlendiğinde kişi eki çoğul kişi eki -k, -ız-iz, -uz, -üz, -lım-lim al-dı-k, tut-ar-ız, bul-uyor-uz, gül-e-lim2. çoğul kişi eki -nız -niz, -nuz, -nüz, -siniz -siniz, -sunuz, -sünüz duy-du-nuz, gör-müş-sünüz3. çoğul kişi eki -ler -lar anla-r-lar, sil-er-lerUYARI, Emir buyurma kipinin çekiminde kişi şahıs ekleri eylem tabanına doğrudan Tekil kişi — 1. Çoğul kişi —2. Tekil kişi uyu 2. Çoğul kişi uyu – y – un , uyu – y – unuz3. Tekil kişi uyu – sun 3. Çoğul kişi uyu – sunlar3. Eylemde KipEylemlerin belirttiği işin, hareketin, durumun ya da oluşun ne zaman, nasıl, ne biçimde yapıldığının birtakım eklerle biçimlenmesine eylemde kip kipleri yönünden iki bölüme ayrılarak KipleriÇekiminde zaman kavramı bulunan eylem kipleridir. Bu bölümdeki kiplerle çekimlenen eylemlerde, eylemin yapıldığı, yapılmakta olduğu ya da yapılacağı anlamı kiplerinin beş çekim biçimi vardırBilinen Görülen,-di’li Geçmiş Zaman Kipi• Eylem tabanlarına -dı -di, -tı, -ti… eki getirilerek yapılır.• Eylemin anlatıştan önce gerçekleşeceğini bildirir.• Eylemin yapıldığının görüldüğünü ya da kesin olarak bilindiğini şükür sonunda anladın. Anlatıcı eylemin yapıldığını görmüş, yapıldığına tanık olmuş.TBMM 1920’de açıldı. Anlatıcının eylemin yapıldığına ilişkin bilgisi kesindir.Duyulan Öğrenilen, -miş’li Geçmiş Zaman Kipi• Eylem tabanlarına -mış -miş, -muş, -müş eki getirilerek yapılır.• Eylemin anlatıştan önce gerçekleştiğini bildirir.• Eylemin yapıldığını başkasından duyma ya da sonradan fark etme anlamı beni aramışsın. Anlatıcı eylemin yapıldığını başkasından duymuştur.Ne kadar büyümüşsün! Anlatıcı eylemin olduğunu sonradan fark etmiş.ÖNEMLİ NOTDuyulan geçmiş zamanla çekimlenmiş eylemler şaşma, abartma, küçümseme; övünme, gibi anlamlar da yansıtabilirKoca bina nasıl yıkılmış. ŞaşmaOkuyacakmış da adam olacakmış. KüçümsemeŞimdiki Zaman Kipi• Eylem tabanlarına -ıyor eki getirilerek yapılır.• Eylemin yapılma anı ile anlatılma anının birlikte olduğunu bildirirHerkes dikkatle dersi NOT“-makta -mekte” ekini alan eylemler de şimdiki zaman kavramı bildirir. Şu an temizlik yapmaktayım, Zaman Kipi• Eylem tabanlarına -acak -ecek eki getirilerek yapılır.• Eylemin anlatıştan sonra gerçekleşeceğini bildirirBir hafta sonra buradan Zaman Kipi• Eylem tabanlarına -r -ır, -ir, -ar, -er eki getirilerek yapılır.• Eylemin her zaman yapıldığını ve yapılacağını bildirirHer sabah erken Çıkmış Sınav Sorusu“Bir gün ne demek istediğimi anlayacaksın.” cümlesindeki eylemin zamanı ve kişisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?A Gelecek zaman, ikinci tekil kişiB Geniş zaman, üçüncü tekil kişiC Gelecek zaman, üçüncü tekil kişiD Şimdiki zaman, ikinci tekil kişiÇözümCümlede eylem olan sözcük “anlayacaksın”dır. “-acak” eki gelecek zamanda olduğunu, “-sın” eki de ikinci tekil kişiye göre çekimlendiğini gösteriyor. Doğru cevap A’ KipleriBu bölümde yer alan kipler zaman kavramı bildirmez. Eylemin yapılışıyla ilgili anlatıcının yorumunu dilek, istek, gereklilik, buyurma anlatan kiplerinin dört ayrı çekim biçimi vardırDilek – Şart Koşul Kipi• Eylem tabanlarına “-sa -se” eki getirilerek yapılır.• Eylemin yapılmasıyla ilgili bir dileği ya da koşulu anlatırŞu sınavda başarılı olsam. Eylemin yapılmasıyla ilgili dilek anlatılıyor.Biraz dinlensem kendime gelirim. Eylemin yapılmasıyla ilgili koşul anlatılıyor.İstek Kipi• Eylem tabanlarına “-a -e” eki getirilerek yapılır.• Eylemin yapılmasıyla ilgili isteği anlatırBu akşam bize saygılı Kipi• Eylem tabanlarına “-malı -meli” eki getirilerek yapılır.• Eylemin yapılmasıyla ilgili gerekliliği ya da olasılığı anlatırBir an önce çalışmaya başlamalıyım. Eylemin yapılmasıyla ilgili gerekliliği anlatır.Şu sıralarda eve varmış olmalı. Eylemin yapıldığı kesin değil, “gitmemiş de olabilir”.Emir Buyurma Kipi• Emir kipinin eki yoktur.• Türkçede emir kipinin 1. tekil ve 1. çoğul kişi çekimleri yoktur.• Eylemin yapılması ya da yapamamasıyla ilgili buyurma bildirirKapıyı kapat, yerine otur. 2. tekil kişi, buyurmaBurada boşuna beklemesin. 3. tekil kişi, buyurmaKendi aranızda konuşmayın. 2. çoğul kişi, buyurma – uyarıZavallıyı daha fazla üzmeyiniz. 2. çoğul kişi, buyurma – ricaSabahleyin erkenden buraya gelsinler. 3. çoğul kişi, buyurmaÖrnek Çıkmış Sınav SorusuAşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi emir kipindedir?A Hemen burayı terk Dünyanın kaç bucak olduğunu Arananlar arasında sen de Bu yaşlarda okuma alışkanlığı A seçeneğindeki yüklem “şimdiki zaman”, D seçeneğindeki yüklem “gereklilik” kipindedir. C seçeneğindeki cümlenin yüklemi eylem değil, addır. B seçeneğinde ise yüklem olan sözcük “emir” kipindedir. Doğru seçenecek B’ Eylemde Olumsuzlukİşin, hareketin, durumun ya da oluşun gerçekleşmediğini, gerçekleşmeyeceğini anlatan eylemlere, olumsuz eylem olumsuzluk, eylem tabanlarına kip eklerinden önce “-ma -me” eki getirilerek yapılırGünlerdir aramadın. ara – ma – dı – nBize haber vermeyecekler. -» ver – me – y – ecek – ler5. Eylemde SoruEylemlerin soru biçimini mi, mu, mü soru edatıyla yapılırVerdiğim kitabı okudun mu?Ona da haber vermiş mi?Eylemlerin sorulu biçimlerinde, kişi ekleri mı mi, mu, mü soru edatıyla birlikte ayrı yazılırBenimle gelecek misin?Kendimize laf gelsin ister miyiz?6. Eylem Kiplerinde Anlam Zaman KaymasıEylemlerin, çekimlendikleri kip anlamından farklı bir kip anlamı yansıtmalarına anlam zaman kayması kiplerinde anlam kaymasında bir kip başka bir kipin anlamını üstlenir. Bu kullanım Türkçe- nin farklı kullanımlara elverişli, işlek bir dil olduğunu kayması görülen başlıca kiplera. Şimdiki Zaman KipiBilinen geçmiş zaman kipi yerine kullanılırAtatürk 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geliyor, geldiDuyulan geçmiş zaman kipi yerine kullanılırKral, ordunun önüne geçiyor ve şöyle diyor, geçmiş, demişGeniş zaman kipi yerine kullanılırHer yıl buraya tatile geliyoruz, gelirizGelecek zaman kipi yerine kullanılırHaftaya sizi ziyarete geliyoruz, geleceğizb. Geniş Zaman KipiBilinen geçmiş zaman kipi yerine kullanılır9 Eylülde düşman denize dökülür, döküldüDuyulan geçmiş zaman kipi yerine kullanılırKeloğlan bir gün tuz almak için kasabaya iner, inmişGelecek zaman kipi yerine kullanılırBiraz sonra çıkarım, çıkacağımEmir kipi yerine kullanılırYatmadan önce ışıkları söndürürsün, söndürc. Gelecek Zaman KipiEmir kipi yerine kullanılırEllerini yıkamadan yemeğe oturmayacaksın, oturmaEve geç kalmayacaksınız, geç kalmayınGereklilik kipi yerine kullanılırBaşarmak istiyorsanız, çok çalışacaksınız, çalışmalısınızd. İstek KipiKoşul kipi yerine kullanılırBen yanınızda olaydım bunlar olmazdı, olsaydımEmir kipi yerine kullanılırSakın bunu yaptığına pişman olmayasın, pişman olmaÖrnek Çıkmış Sınav SorusuAşağıdaki cümlelerin hangisinin yükleminde, eylemin kipinde anlam kayması yoktur?A Her ay mutlaka tiyatroya Söz, bu işi yarın Bir daha benimle böyle Beni kırmayacağın konusunda seçeneğinde yüklem olan “gidiyoruz” eylemi “gideriz” yerine, B seçeneğinde “bitiririm” eylemi “bitireceğim” yerine ve C seçeneğinde “konuşmayacaksın” eylemi “konuşma” yerine kullanıldığı için bu eylemlerin kipinde anlam kayması vardır. D seçeneğindeki “anlaşalım” eylemi “istek” kipindedir ve “istek” anlamı taşır. Bu nedenle anlam kayması yoktur. YANIT D Eylem Ek-FiilAd soylu sözcüklere, sözcük öbeklerine eklenerek onları çekimleyen ve onların yüklem olmasını sağlayan ya da basit zamanlı eylemleri birleşik zamanlı eylem yapan dil birimlerine ek eylem ek fiil denir.• Ek eylemin mastar biçimi “imek”tir.“Ceketin gerçekten güzelmiş” cümlesinde ad soylu “güzel” sözcüğüne eklenerek onu yüklem yapan “-miş” eki ek eylemdir, güzel imiş.“Keşke seni dinleseymişim!” cümlesinde “koşul kipi”yle çekimlenen eyleme eklenen ve onu “birleşik zamanlı eylem” yapan “-miş” eki ek eylemdir, dinlese imişim.• Ek eylem sözcüğe eklenerek yazılabileceği gibi ayrı da yazılabilir.• Ek eylem dört biçimde Geniş Şimdiki Zaman Biçimi• Ek eylemin geniş zaman biçimi -dır -dir, -tır, -tir… ekiyle çekimlenir.• Bu ek çoğu kez düşer, görevini kişi eklerine bırakır; kullanıldığı durumlarda da ayrı yazılmazİşte hancı, ben her zaman her zaman her zaman her zaman her zaman her zaman böyleler. böyledirlerÖrnek çekimde görüldüğü gibi “-dır” eki üçüncü tekil ve çoğul kullanımlarının dışında düşer, görevini kişi eklerine -im, -sın, -iz, -siniz NOTEk eylemin “-dır -dir, -tır, -tir” biçimi çekimli eylemlere eklendiğinde kesinlik ya da olasılık bitmiştir, çıkabilirsiniz, kesinlikEninde sonunda dönecektir, kesinlikÇoktan pişman olmuştur, olasılıkŞimdi bizim oralarda karlar erimiştir, olasılık2. Belirli Geçmiş Zaman Hikâye Biçimi• Ek eylemin belirli geçmiş zaman hikâye biçimi idi -dı, -di, -tı, -ti… ekiyle çekimlenir.• Bu ek, eklenerek yazıldığı gibi ayrı da yazılabilir.• Bu ek ad soylu sözcükleri yüklem yapar ya da basit zamanlı eylemleri birleşik zamanlı eylem durumuna getirir.“Orada yediklerimiz çok güzeldi.” cümlesinde ad soylu sözcüğü yüklem yapmıştır, “güzel idi” bi-çiminde de yazılabilir.“Beni çok sevdiğinizi biliyordum.” cümlesinde birleşik zamanlı eylem kurmuştur, “biliyor idim” bi-çiminde de Belirsiz Geçmiş Zaman Rivayet Biçimi• Ek eylemin belirsiz geçmiş zaman rivayet biçimi imiş -mış, -miş, -muş, -müş ekiyle çekimlenir.• Bu ek, eklenerek yazıldığı gibi ayrı da yazılabilir.• Bu ek, ad soylu sözcükleri çekimleyerek yüklem yapar ya da basit zamanlı eylemleri birleşik zamanlı eylem durumuna getirir.“Sende de hiç cesaret yokmuş.” ad soylu sözcüğü cümlenin yüklemi yapmış, “yok imiş” biçiminde de yazılabilir.“O yıllarda insanlar kraldan çekinirlermiş.” “çekin-” eylemi birleşik zamanda çekimlenmiş, “çekinir imişler” biçiminde de yazılabilir.4. Koşul Şart Biçimi• Ek eylemin koşul biçimi ise -sa, -se ekiyle çekimlenir.• Bu ek, eklenerek yazıldığı gibi ayrı da yazılabilir.• Bu ek, ad soylu sözcükleri çekimleyerek koşullu yan cümlenin yüklemi yapar ya da basit zamanlı eylemleri birleşik zamanlı eylem durumuna getirir.“Dürüst isen sözünde dur.” Ad soylu “dürüst” sözcüğünü yan cümlenin yüklemi yapmış.“Yemek piştiyse altını söndür.” Birleşik zamanlı eylem kurmuş.ÖNEMLİ NOTEk eylemin olumsuzu “değil” sözcüğüyle aynı fikirdeyim. Seninle aynı fikirde işte gönlüm yok. Bu işte gönlüm yok değil.“Değil” sözcüğü basit ve birleşik zamanlı eylemlerde tamamlamış anlatmasan hiç soracak değil idim. Örnek Çıkmış Sınav SorusuAşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eylem kullanılmamıştır?A Hepimiz bu işin Kendini düşünmüyorsan, aileni Anlıyorum ne demek istediğini Hani bir daha tartışmayacaktık?ÇözümA seçeneğinde “gönüllüsüydük” sözcüğündeki “-idi” ad soylu sözcüğü yüklem yapan ek eylem yer almış. B seçeneğinde “düşünmüyor isen” sözcüğünde birleşik zamanlı çekimde yer almış. D seçe-neğinde de aynı görevde kullanılmış tartışmayacak idik. C seçeneğinde ek eylem yoktur. Doğru yanıt C’ ve Birleşik Zamanlı EylemlerÇekimli eylemler, ek eylem eklerini alıp almama özelliklerine göre basit zamanlı eylem, birleşik zamanlı eylem diye iki bölümde Zamanlı EylemÇekiminde tek bir zaman eki bulunan eylemlere basit zamanlı eylem içeri gireceksiniz. Yalnızca “gelecek” zaman eki var, basit zamanlıdır.Hepimiz ülkemizi, insanımızı sevmeliyiz. Yalnızca “gereklilik” kip eki var, basit zamanlıdır.Ne demek istediğimi anlamıştır. Bu eyleme gelen “-tır” eki zaman eki değil, ek eylemin geniş zaman çekiminde aldığı biçimdir. Bu yüzden “-tır” ekini alan bir eylem birleşik değil, basit Zamanlı EylemBasit zamanlı eylemlere haber ya da dilek kipi ek eylemin idi, imiş, ise biçimlerinden biri getirilerek çekimlenmiş eylemlere birleşik zamanlı eylem denir.• Birleşik zamanlı eylemlerde ek eylem ekleri idi, imiş, ise haber ya da dilek kip eklerinden sonra gelir.• Birleşik zamanlı eylemlerin kipi, ek eylemden önceki eklere göre belirlenir.• Emir kipinin birleşik zamanlı çekimi yoktur.• Birleşik zamanlı eylemler üç bölümde incelenir1. Hikâye Birleşik ZamanHaber ya da dilek kiplerinden biriyle çekimlenmiş eylemlere ek eylemin “idi” biçimi getirilerek gördü idim Bilinen geçmiş zamanın hikâyesigörmüştüm görmüş idim -» Duyulan geçmiş zamanın hikâyesigörüyordum görüyor idim -» Şimdiki zamanın hikâyesigörecektim görecek idim Gelecek zamanın hikâyesigörürdüm görür idim -» Geniş zamanın hikâyesigörseydim görse idim -» Dilek – şart kipinin hikâyesigöreydim göre idim -> İstek kipinin hikâyesigörmeliydim görmeli idim -» Gereklilik kipinin hikâyesi2. Rivayet Birleşik ZamanHaber ya da dilek kiplerinden biriyle çekimlenmiş eylemlere ek eylemin imiş -mış, -miş, -muş, -müş biçimi getirilerek yapılır.• görmüşmüş görmüş imiş Duyulan geçmiş zamanın rivayeti• görüyormuş görüyor imiş Şimdiki zamanın rivayeti• görecekmiş görecek imiş -» Gelecek zamanın rivayeti• görürmüş görür imiş Geniş zamanın rivayeti• görseymiş görse imiş -» Dilek – şart kipinin rivayeti• göreymiş göre imiş İstek kipinin rivayeti• görmeliymiş görmeli imiş -> Gereklilik kipinin rivayeti3. Koşul Birleşik ZamanHaber ya da dilek kiplerinden biriyle çekimlenmiş eylemlere ek eylemin ise -sa, -se biçimi getirilerek aradı isen -» Bilinen geçmiş zamanın koşuluaramışsan aramış isen Duyulan geçmiş zamanın koşuluarıyorsan arıyor isen Şimdiki zamanın koşuluarayacaksan arayacak isen -» Gelecek zamanın koşuluararsan arar isen -» Geniş zamanın koşuluaramalıysan aramalı isen Gereklilik kipinin koşuluDilek kiplerinden dilek – şart, istek ve emir kipinin koşul birleşik biçimi Çıkmış Sınav Sorusu1. Tutmalıydı sözünü genç Bu hikâye asırlar boyu Bana güvenmiyorsan benimle Her zamanki gibi beni kapıda numaralanmış cümlelerden hangi ikisinin yüklemi birleşik zamanlı eylemdir?A 1. ve 3. B 1. ve 4. C 2. ve 3. D 2. ve cümlenin yüklemi basit zamanlı; 3. cümlede kullanılan “güveniyorsan” birleşik zamanlı çekim-lenmiş; ancak yüklem görevinde değildir. 1. ve 4. cümlelerin yüklemi olan “tutmalıydı” ve “bekliyordu” sözcükleri birleşik zamanlı birer eylemdir. YANIT B Fiiller Eylemler konu anlatımına Eylemde yapı ile devam edelim. Bütün sözcük türlerinde olduğu gibi eylemler de yapısı yönünden üçe EylemlerKök durumunda olan, yapım eki almamış, birden çok sözcüğün birleşmesinden oluşmamış eylemler yapısı yönünden basittir.“Yap-, dur-, yürü-, anla-…” eylemleri kök durumunda oldukları için yapıca doğru bildiğini daha baştan cümlelerdeki eylemler de yapısı yönünden basittir. Eylemler ek almıştır; ancak aldıkları ekler çekim ekidir, eylemin kök anlamında köklü bir değişiklik EylemlerAd soylu kök ya da gövdelerden, eylem kök ya da gövdelerinden yapım ekleriyle türetilmiş eylemler, yapısı yönünden türemiştir.“Günlerdir yolunu gözlüyorum.” cümlesinin yüklemi olan “gözle-” eylemi, ad soylu “göz” kökünden “-le” yapım ekiyle türemiştir.“Genişle-, çoğal-, birleş-, hüzünlen-, yeşer-” eylem tabanları da ad soylu sözcüklerden türetilmiştir.“Sonunda arabayı çalıştırdık.” cümlesinin yüklemi olan “çalıştır-” eylemi, “çalış-” eylem kökünden “-tır” yapım ekiyle türetilmiştir.“Dövüş-, yaptır-, silin-” eylem tabanları da eylemlerden EylemlerBirden çok sözcüğün anlam ve biçim yönünden birleşmesinden ya da kalıplaşmasından oluşan eylemler, yapısı yönünden birleşiktirAniden karşıma çıkıverdi. Eylem yapıca birleşik zamanca basittir.Uzun süredir sabrediyordum. Eylem yapıca da zamanca da birleşiktir.• Birleşik eylemler birleşme özelliklerine göre dört bölüme ayrılarak incelenira. Kurallı özel birleşik eylemlerb. Yardımcı eylemle yapılan birleşik eylemlerc. Anlamca kaynaşmış birleşik eylemlerd. Deyim biçiminde birleşik eylemlerKurallı Özel Birleşik Eylemlerİki eylem tabanının birleşmesinden oluşan birleşik eylemlerdir. Bu eylemlerden birincisi gerçek an-lamını korurken, ikinci eylem anlam kaymasına uğrar ve birinci eyleme yeterlik, tezlik, sürerlik, yaklaşma anlamlarından birini katar. Bu anlam özelliklerine göre dört ayrı türe Eylemi• Herhangi bir eylem tabanına “a e” ünlüleriyle birlikte “bil-” eylemi getirilerek yapılır.• Bu birleşmede anlam kaymasına uğrayan ikinci eylem, birinci eyleme gücü yetme, başarma ya da olasılık anlamı katarYüz metreyi on beş saniyede koşabilirim. Gücü yetme, başarmaÖğretmenimiz bu davranışımıza kızabilir. OlasılıkÖNEMLİ NOT1. Yeterlik eyleminin olumsuzu yapılırken ikinci eylem düşebilir, bu durumda da eylem yapısı yönünden yine birleşiktirBu kadar işin altından kalkamam. Gücü yetmeme Beni bir daha bulamayabilirsin. Hem gücü yetmeme hem olasılık Bu armağanımı kardeşim beğenmeyebilir. Olasılık2. Yeterlik eyleminin geniş zaman olumsuzu ile basit eylemlerin geniş zaman olumsuzu karıştırılmamalıdırBu parayı kabul etmem. Basit eylemin geniş zamanı – ederimBu parayı kabul edemem. Yeterlik eyleminin geniş zamanı – edebilirim.Tezlik Eylemi• Herhangi bir eylem tabanına “ı i, u, ü” ünlüleriyle birlikte “ver-” eylemi getirilerek yapılır.• Bu birleşmede anlam kaymasına uğrayan ikinci eylem, birinci eyleme hemen, çabuk, ansızın anlamı katarŞu parayı bankaya yatırıver. Hemen, çabuk “Gel-” eylemiyle yapılan kurallı birleşik eylem kimi kez “beklenmezlik” anlamı bildirir Babam iki gün sonra çıkageldi.“-ip -ip” ekiyle türetilen eylemsiler “dur-” eylemiyle öbekleşerek “sürerlik” anlamı bil-direbilirlerAkşama kadar oraya buraya koşturup Eylemi• Herhangi bir eylem tabanına “a e” ünlüleriyle birlikte “yaz-” eylemi getirilerek yapılır.• Bu birleşmede anlam kaymasına uğrayan ikinci eylem, birinci eyleme az kalsın, neredeyse anlamı katarDışarı çok soğuk, donayazdık. Neredeyse, az kalsın donacaktık.ÖNEMLİ NOTAnlam özelliğinden dolayı özel birleşik eylemlere benzeyen, özel birleşik eylem sayılan eylem öbekleri de vardırGece yarısı çocuğun ağlayacağı tuttu. Beklenmezlik eylemiİstanbul’daki dayısını göresi gelmiş. İsteklenme eylemiBen de bütün mirasımı sana bıraktım gitti. Olup bitme eylemiYardımcı Eylemle Yapılan Birleşik Eylemler“Etmek, olmak, eylemek, kılmak, buyurmak…” eylemlerinin bir ad soylu sözcükle birleşerek ya da öbekleşerek oluşturduğu birleşik eylemlere yardımcı eylemle yapılan birleşik eylem denir.• Yardımcı eylemle birlikte kullanılan ad soylu sözcükte ses düşmesi ya da ses türemesi olmuşsa birleşik eylemin yazımı bitişiktir.• Yardımcı eylemle birlikte kullanılan ad soylu sözcükte ses düşmesi ya da ses türemesi olmamışsa birleşik eylemi oluşturan sözcükler ayrı yıkılmadığına şükrettik. Ses düşmesi olmuş.Yeni yasa cumhurbaşkanınca reddedildi. Ses türemesi olmuş.Tatil olduğunu duyunca bayram ettiler. Ses olayı yok.Beni bu güzel havalar mahvetti. Ses düşmesi olmuş.İşimizi çabucak hâllettik. Ses türemesi olmuş.Haklıyla haksızı ayırt etmeli. Ses olayı yok.ÖNEMLİ NOT“Etmek, olmak, eylemek…” eylemleri kimi zaman tek başına anlam taşıyabilir. Bu durumda yardımcı eylem sayılmaz, birleşik eylem de oluşturmaz.“Kişi, her ne ederse kendine eder.” cümlesinde “etmek” eylemi tek başına “yapmak” anlamı taşıdığı için yardımcı eylem değildir; yüklem de basit eylemdir.“Aramızda bir yakınlaşma hiçbir zaman olmadı.” cümlesinde “olmak” eylemi “ortaya çıkmak, gerçekleşmek” anlamında olduğundan yardımcı eylem değildir; yüklem de basit NOTYardımcı eylemle yapılan birleşik eylemlerde birinci sözcükten ad soylu sözcükten türemiş eylem varsa, yardımcı eylem kullanmak gereksizdir.“Üşüttüğünden dolayı hasta oldu.” cümlesinde “olmak” yardımcı eylemi gereksizdir; çünkü “hasta” sözcüğünden türetilmiş “hastalandı” eylemi aynı anlamı Kaynaşmış Birleşik EylemlerBir ad soylu sözcükle bir eylemin hem anlamca hem de biçimce birleşip kaynaşmasından oluşan birleşik eylemlerdir.• Bu birleşik eylemlerde hem ad soylu sözcük hem de eylem anlam kaymasına uğrar.• Bu birleşik eylemlerin bütün örnekleri bitişik yazılırEv almaya şimdilik olanaklarımız elvermiyor, el+ver-“Varsay -, vazgeç-, öngör-, başvur-” eylemleri de birer anlamca kaynaşmış birleşik Biçiminde Birleşik EylemlerDeyimler cümlede çekimlenerek yüklem görevi üstlendikleri zaman birer birleşik eylem olarak sayılır ve bunlara deyim biçiminde birleşik eylem denirSöylediklerime kulak kazanılanların paylaşımına gelince birbirine Çıkmış Fiiller Konusu Çözümlü Sınav SorularıAşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi diğerlerinden farklı bir kiple çekimlenmiştir?A Şimdiye dek bu işi bitirmiş Onunla anlaşmak kolay Herkes bana yalan Sanki yer yarıldı içine C, D seçeneklerindeki eylemler haber kipleriyle çekimlenmiştir. A seçeneğinde ise dilek kipiyle çekimlenmiştir. Doğru cevap A’ cümlelerden hangisinin yükleminde kip kayması vardır?A Önündeki deftere bir şeyler Yeni bir daire alacağını Sabah erkenden çıkmayı Her akşam kitap B, C seçeneklerinde yüklem görevindeki eylemler kendi kip anlamlarında kullanılmış. D seçeneğindeki yüklem olan “okuyor” eylemi şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş. Ancak şimdiki zamanı değil, geniş zamanı anlatıyor. Doğru cevap D’ cümlelerden hangisinin yüklemi çekimli eylem değildir?A Bu yaptıklarından çok Anahtarlarımı otobüste En kötü alışkanlığı Her akşam gözlerim yollarda B, D seçeneğindeki yüklem durumundaki sözcükler çekimli eylemdir. C seçeneğinde ise yüklem durumundaki sözcük eylem değil, isimdir. Yanıt C eylem aşağıdakilerin hangisinde diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?A Onun buralı olmadığını Üzerindekiler eski Sabah kahvaltısı için burada Soruların hiçbiri kitapta B, C seçeneklerinde kullanılan ek eylemler birleşik zaman oluştururken, D seçeneğinde ise ek eylem isme gelip onu yüklem yapmıştır. Yanıt D’ müdür tarafından panoya cümlenin yüklemi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?A Olumlu bir Türemiş bir Çekimli Basit zamanlı bir “Asılmıştı” sözcüğü basit zamanlı değil, birle-şik zamanlı bir hangisinin yüklemi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?A Çocuğun ağlaması, beni Olayın içeriğini bize Elbette herkes başarmak Kuşlar ağacın dalına A, C, D seçeneklerindeki yüklemlerin yapısı basittir. B seçeneğinde ise yüklem türemiştir. Yanıt B’ cümlelerin hangisinde haber kipi kullanılmamıştır?A Sorunlarını açık yüreklilikle Kendi işini kendin Gözüne baktığım zaman Yapılacak bir şey kalmadığını A seçeneğinde “yor” şimdiki zaman, C’de “-di” görülen geçmiş zaman, D’de “-mış” duyulan geçmiş zaman haber kipidir. B’de ise “-malı” gereklilik kipidir. Doğru seçenek B’ gittim, şen geldimAç koynunu, ben geldimBana bir yudum su verÇok uzak yoldan dörtlükte kaç çekimli eylem vardır?A 3 B 4 C 5 D 6Çözüm Bu dörtlükteki “gittim, geldim, aç, geldim, ver, geldim” sözcükleri Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik eylem kullanılmamıştır?A Mangaldaki kömürü çırayla Sevdiklerime bunları Bu konudan yalnız ona söz Büyük ikramiye yine B, C, D seçeneğindeki “yapamam, söz etme-dim, devretti” sözcükleri birleşik eylemdir. A seçeneğindeki “tutuşturdu” sözcüğü ise birleşik değil, türemiştir. Yanıt A cümlelerin hangisinde eylem, yapısı bakımından ötekilerden farklıdır?A Bu haberi duyunca çok Çocuk annesine sımsıkı Babam pencerenin önünden Dün akşam sinemaya A, B, C seçeneklerindeki “üz-ül-, sar-ıl-, çek-il-” yüklemlerindeki “-I” ekiyle türeyen eylemlerdir. “git-miş-ti-m” eylemi yapım eki alma-mıştır, yapıca öğrencilerim; Fiiller anlatımı şimdilik bu kadar. 7. Sınıf Fiiller konusu hakkında tüm yanlış ve varsa eksiklikleri lütfen iletişim formu ile bize bildirin. Bu konu ile ilgili çıkmış soruları da içeren test mi çözmek istiyorsunuz. Neden Türkçeci Mobil Uygulamasını denemiyorsunuz?Türkçeci mobil uygulaması hakkında daha geniş bilgi için buraya tıklayabilirsiniz. B. BASİT ZAMANLI FİİLLERİ BİRLEŞİK ZAMANLI YAPMAK Cümlede tek bir kip kullanılmışsa o basit zamanlı bir kiptir. Ancak o kipin yanına bir kip daha getirilirse o zaman birleşik zamanlı hâle dönüşür. Örnekler Gelsem → Basit zamanlı Gelseydim→Birleşik zamanlı Gelmişsin →Basit zamanlı Gelmiştin→Birleşik zamanlı Bu görevde ek fiil üç kiple çekimlenir 1. Ek Fiilin Hikâye Birleşik Zamanı Eki “idi”dir. Cümleye terk edilmiş alışkanlık, gerçekleşmemiş beklenti gibi anlamlar katar. Örnekler Akşamları dışarıda top oynardık. Geziye bizi de götürecekti. Bana çok önce haber vermeliydin. Uyarı Birleşik zamanlı sözcüklerin olumsuzu “-ma,-me; -mı, -mi, -mu, -mü” ekleriyle yapılır. Notlarını seninle paylaşmayacaktı. Çoğu zaman davetlere katılmıyordu. Birleşik zamanlı sözcüklerin sorusu “mi” edatı ile yapılır. Seni sık sık arar mıydı. 2. Ek Fiilin Rivayet Birleşik Zamanı Eki “imiş”tir. Cümleye küçümseme ve benzeri anlamlar katar. Örnekler Ödevini yapamamışmış. Babamın sözünü dinlemeliymişim. Bu kadar hata yapmamalıymışım. Okula kaydını yaptırmalı mıymış. 3. Ek Fiilin Şart Birleşik Zamanı Eki “ise”dir. Cümleye şart koşul anlamı katar. Örnekler Dersi dikkatli dinlerseniz öğrenirsiniz. Çalışmaya başladıysan devam et. Seninle çalışmak istemezse Ali’yi ararsın. Uyarı “-dir” eki, fiillere gelirse fiili ek fiil yapar ancak birleşik zamanlı yapmaz. Fiillere getirilen bu ek cümleye tahmin, olasılık gibi anlamlar katar. Annem, eve çoktan gelmiştir. Ek fiilin birleşik zamanlı çekimlerini “gel-” fiilini ve şimdiki zaman eki olan“-yor”u kullanarak yapacağız. Kişi ŞahısEk Fiilin Hikâye Birleşik ZamanıEk Fiilin Rivayet Birleşik ZamanıEk Fiilin Şart Çekimi1. TekilGeliyordumGeliyormuşumGeliyorsam2. TekilGeliyordunGeliyormuşsunGeliyorsan3. TekilGeliyorduGeliyormuşGeliyorsa1. ÇoğulGeliyordukGeliyormuşuzGeliyorsak2. ÇoğulGeliyordunuzGeliyormuşsunuzGeliyorsanız3. ÇoğulGeliyorlardıGeliyorlarmışGeliyorlarsa

7 sınıf fiiller konu anlatımı